Biegły, tłumacz i dowody cyfrowe w k.p.k. Gdzie kończy się tłumaczenie, a zaczyna opinia

Zakres artykułu

W sprawach dotyczących BLIK, kryptowalut, blockchain i dowodów cyfrowych coraz częściej pojawia się pytanie: czy dana czynność wymaga tłumacza, czy biegłego?

Problem jest praktyczny. Tłumacz przekłada treść dokumentu lub wypowiedzi. Biegły wyjaśnia wiadomości specjalne. W sprawach technologicznych granica między tymi funkcjami może być jednak trudna do uchwycenia.

Rola tłumacza

Tłumacz przysięgły ma umożliwić zrozumienie treści sporządzonej w języku obcym. Może to być dokument, wiadomość, raport, potwierdzenie transakcji, regulamin platformy albo historia komunikacji.

Tłumacz nie powinien samodzielnie wyjaśniać, jaki jest techniczny skutek transakcji blockchain, kto kontrolował portfel ani czy dany mechanizm był oszukańczy.

Rola biegłego

Biegły jest potrzebny wtedy, gdy organ procesowy musi uzyskać wiadomości specjalne. W sprawach cyfrowych może to dotyczyć analizy telefonu, odzyskania danych, śledzenia transakcji blockchain, ustalenia działania malware albo rekonstrukcji logowań.

Biegły nie zastępuje tłumacza, jeśli materiał źródłowy jest w języku obcym. W praktyce obie funkcje mogą się uzupełniać.

Niebezpieczeństwo nadinterpretacji

Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy tłumacz zaczyna poprawiać albo interpretować materiał techniczny. Jeżeli dokument mówi o transaction hash, tłumacz powinien oddać to pojęcie, a nie dopowiadać, że jest to dowód wypłaty, kradzieży albo własności.

Interpretacja techniczna należy do biegłego albo organu procesowego, nie do tłumacza.

Niebezpieczeństwo mechanicznego tłumaczenia

Drugie ryzyko jest odwrotne: tłumacz może potraktować materiał techniczny zbyt mechanicznie. Wtedy wallet staje się portmonetką, gas fee opłatą za gaz, a mining górnictwem.

Takie tłumaczenie nie jest interpretacją, ale jest błędem terminologicznym. Tłumacz powinien znać podstawową terminologię technologiczną, aby nie zniekształcić sensu dokumentu.

Granica praktyczna

Granica jest następująca: tłumacz przekłada to, co wynika z dokumentu, ale nie ustala faktów wymagających wiadomości specjalnych. Może przetłumaczyć raport giełdy, ale nie ocenia, czy raport wystarcza do przypisania sprawstwa.

Może przełożyć historię transakcji, ale nie powinien rekonstruować pełnego przepływu środków, jeżeli wymaga to analizy technicznej.

Współpraca tłumacza i biegłego

W trudnych sprawach cyfrowych optymalnym rozwiązaniem jest prawidłowe rozdzielenie ról. Tłumacz zapewnia językową dostępność materiału, a biegły wyjaśnia techniczne znaczenie danych.

Dzięki temu sąd, prokurator albo obrońca otrzymuje materiał jednocześnie zrozumiały językowo i rzetelnie oceniony technicznie.

Wniosek końcowy

W sprawach z dowodami cyfrowymi tłumacz i biegły pełnią różne role. Ich kompetencje mogą się spotykać przy tym samym materiale, ale nie powinny się mieszać.

Profesjonalny tłumacz wie, kiedy tłumaczy, a kiedy zaczynałby już opiniować. Ta granica ma znaczenie dla rzetelności postępowania.

Źródła

1. Kodeks postępowania karnego, przepisy dotyczące biegłych, dowodów i udziału tłumacza.

2. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego.

3. Praktyka postępowań karnych z udziałem dowodów cyfrowych, komunikatorów, danych blockchain i materiałów IT.